दिल्ली | 12 डिसेंबर 2025 : राष्ट्रीय ऊर्जा संवर्धन दिन 14 डिसेंबर 2025 रोजी देशभर साजरा करण्यात येणार आहे. ऊर्जा बचतीचे महत्व जनमानसात पोहोचवणे आणि ऊर्जा कार्यक्षमतेतील देशातील प्रगती अधोरेखित करणे, हा या दिनाचा उद्देश आहे. यानिमित्त नवी दिल्लीतील विज्ञान भवन येथे राष्ट्रीय स्तरावरील कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले आहे.
या कार्यक्रमाला भारताच्या राष्ट्रपती श्रीमती द्रौपदी मुर्मू मुख्य अतिथी म्हणून उपस्थित राहणार असून त्या राष्ट्रीय ऊर्जा संवर्धन पुरस्कार (NECA) 2025 आणि ऊर्जा संवर्धन राष्ट्रीय चित्रकला स्पर्धा 2025 मधील विजेत्यांना पारितोषिक प्रदान करतील.
ऊर्जा व गृहनिर्माण आणि शहरी कार्य विभागाचे केंद्रीय मंत्री श्री मनोहर लाल कार्यक्रमाला संबोधित करतील. तसेच ऊर्जा राज्य मंत्री श्री श्रीपाद नाईक, ऊर्जा मंत्रालयाचे सचिव श्री पंकज अग्रवाल, आणि बीईईचे महासंचालक श्री धीरज कुमार श्रीवास्तव उपस्थित राहतील.
राष्ट्रीय ऊर्जा संवर्धन पुरस्कार 2025
ऊर्जा मंत्रालयाच्या मार्गदर्शनाखालील ऊर्जा कार्यक्षमता ब्युरो (BEE) दरवर्षी उद्योग, संस्थान, इमारती, वहन, उपकरणे आणि व्यावसायिक क्षेत्रांमध्ये ऊर्जा बचत करून उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्यांना NECA पुरस्काराने सन्मानित करते.
NECA 2025 साठी खुल्या जाहिरातीद्वारे अर्ज मागविण्यात आले होते. एकूण 680 अर्ज विविध 7 प्रमुख श्रेणी व 28 उप-क्षेत्रांमधून प्राप्त झाले.
यावर्षी विशेष वैशिष्ट्य म्हणजे सोशल मीडिया इन्फ्लुएन्सर आणि डिजिटल कंटेंट क्रिएटर या नवीन पुरस्कार श्रेणीची भर. ऊर्जा संवर्धनविषयी जनजागृती करण्यासाठी या क्षेत्राचा वाढता प्रभाव लक्षात घेऊन ही श्रेणी सुरू करण्यात आली आहे.
राष्ट्रीय ऊर्जा संवर्धन चित्रकला स्पर्धा 2025
ऊर्जा बचतीबाबत मुलांमध्ये सकारात्मक बदल घडवण्यासाठी BEE वर्ष 2005 पासून राष्ट्रीय चित्रकला स्पर्धेचे आयोजन करत आहे. स्पर्धा तीन टप्प्यांत होते—शाळा स्तर, राज्य/केंद्रशासित प्रदेश स्तर आणि राष्ट्रीय स्तर.
स्पर्धा दोन गटांसाठी आयोजित केली जाते:
- गट A: 5वी–7वी
- गट B: 8वी–10वी
2025 मध्ये या स्पर्धेला प्रचंड प्रतिसाद मिळाला असून देशभरातील 1.10 लाख शाळांमधील 80 लाखांहून अधिक विद्यार्थ्यांनी सहभाग नोंदवला.
पारितोषिक संरचना
| स्तर / गट | प्रथम (Gold) | द्वितीय (Silver) | तृतीय (Bronze) | प्रोत्साहन (10) |
|---|---|---|---|---|
| राज्य/केंद्रशासित प्रदेश – गट A | ₹50,000 | ₹30,000 | ₹20,000 | ₹7,500 |
| राज्य/केंद्रशासित प्रदेश – गट B | ₹50,000 | ₹30,000 | ₹20,000 | ₹7,500 |
| राष्ट्रीय – गट A | ₹1,00,000 | ₹50,000 | ₹30,000 | ₹15,000 |
| राष्ट्रीय – गट B | ₹1,00,000 | ₹50,000 | ₹30,000 | ₹15,000 |
राष्ट्रीय स्तरावरील विजेत्यांना लॅपटॉप/टॅबलेट प्रदान केले जातील तसेच देशांतर्गत अध्ययन सहल करण्याची संधी दिली जाईल.
BEE बद्दल
ऊर्जा संवर्धन अधिनियम 2001 अंतर्गत स्थापन झालेले ऊर्जा कार्यक्षमता ब्युरो (BEE) हे 1 मार्च 2002 पासून कार्यरत आहे. ऊर्जा कार्यक्षमतेला चालना देणे, स्वनियमन आणि बाजारपेठ-आधारित धोरणे विकसित करणे, तसेच देशाच्या ऊर्जा वापरातील तीव्रता कमी करणे हे त्यांचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
राष्ट्रीय ऊर्जा संवर्धन दिन ऊर्जा बचतीबाबत देशाच्या बांधिलकीची पुनःप्रतीती करून देतो आणि ऊर्जा कार्यक्षमतेसाठी उल्लेखनीय योगदान देणाऱ्या व्यक्ती व संस्थांचा गौरव करतो.
